Duurzame Inkoop

Inkoop raakt elk onderdeel van een bedrijf, van de leveranciers die uw bedrijf kiest tot de normen waaraan deze moeten voldoen. Organisaties die duurzaamheid in die beslissingen integreren, zijn in staat om toeleveringsketens op te bouwen die veerkrachtiger en ethischer zijn en beter gepositioneerd voor groei op de lange termijn. Op deze pagina wordt uitgelegd wat duurzame inkoop inhoudt, welke kaders hiervoor als leidraad dienen en hoe organisaties hiermee concrete voordelen kunnen realiseren.

 

Belangrijkste punten Bij duurzame inkoop worden ESG-criteria meegenomen in beslissingen over inkoop en de toeleveringsketen om zo bedrijfswaarde op de lange termijn te creëren. Door de toenemende regelgevingsdruk vanuit regelgevingskaders zoals de CSRD en de Britse Modern Slavery Act worden de eisen aan wat organisaties over hun leveranciers moeten weten, steeds strenger. Organisaties die op het gebied van duurzame inkoop de juiste aanpak hanteren, melden meetbare verbeteringen op het gebied van kostenefficiëntie, merkreputatie en het vertrouwen van investeerders. Inzicht in leveranciers vormt de basis van elk geloofwaardig programma voor duurzame inkoop.

 

Wat is duurzame inkoop?

 

Duurzame inkoop verwijst naar de integratie van milieu-, sociale en governanceprincipes (ESG) in inkoopbeslissingen en het beheer van de toeleveringsketen, waarbij ervoor wordt gezorgd dat de inkoopcriteria aansluiten bij de duurzaamheidsdoelstellingen. Hierbij gaat het vaak om kwesties als kinderarbeid, de CO₂-voetafdruk, diversiteit onder leveranciers en de economische waarde gedurende de gehele levensduur.

Door in te zetten op duurzame inkoop worden de belangrijkste duurzaamheidswaarden van een bedrijf zichtbaar gedurende de gehele levenscyclus van hun producten en diensten. Best practices omvatten het implementeren van inkoopbeleid dat waardecreatie op de lange termijn in plaats van uitsluitend te optimaliseren voor kortetermijnkosten. De drievoudige bottom line: mensen, planeet en winst

Duurzame inkoop is gebaseerd op het ‘triple bottom line’-principe. Het idee hierachter is dat bedrijven rekening moeten houden met de invloed van hun activiteiten op mensen, het milieu en de winst, in plaats van alleen naar de winst te kijken. 

Voor inkoopteams betekent dit dat ze leveranciers moeten beoordelen op de manier waarop bedrijfsprocessen van invloed zijn op werknemers en gemeenschappen, natuurlijke hulpbronnen en de kostenefficiëntie op de lange termijn. Deze aspecten versterken elkaar; een beslissing die kosten bespaart ten koste van arbeidsnormen leidt tot risico’s in de toeleveringsketen die op termijn de financiële prestaties kunnen ondermijnen.

De drie pijlers van duurzame inkoop 

Duurzame inkoop omvat drie onderling samenhangende aspecten, elk met specifieke criteria die organisaties helpen de risico's van leveranciers te beoordelen om weloverwogen inkoopbeslissingen te nemen.

• Milieu: De invloed van bedrijfsactiviteiten op natuurlijke hulpbronnen, ecosystemen en het klimaat. Hierbij moet zowel rekening worden gehouden met interne activiteiten als met die van externe leveranciers en partners.
• Sociaal: Hoe organisaties en hun leveranciers omgaan met mensen, met inbegrip van arbeidsrechten, gezondheids- en veiligheidsnormen en de impact op de gemeenschap in de regio's waar grondstoffen worden ingekocht.
• Bestuur: De manier waarop een organisatie haar activiteiten beheert, met inbegrip van ethisch gedrag, anticorruptiebeleid, transparantie en naleving van regelgeving.

 

Milieu	Sociaal	Bestuur
Koolstofuitstoot Scope 3-rapportage Verpakkingen en afvalvermindering Gevolgen voor de biodiversiteit Beheer van gevaarlijke stoffen	Arbeidsrechten en eerlijke lonen Gezondheids- en veiligheidsnormen Diversiteit en inclusie bij leveranciers Gevolgen voor de gemeenschap Due diligence op het gebied van mensenrechten	Anticorruptiebeleid Bedrijfsethiek en gedrag Naleving van regelgeving Transparantie en verslaglegging Gegevensbescherming en -beveiliging

 

Normen en kaders voor duurzame inkoop

Verschillende wereldwijd erkende ESG-normen en kaders bieden richtlijnen voor de manier waarop organisaties duurzame inkoopprogramma's ontwikkelen en benchmarken. Inzicht in welke van toepassing zijn op uw sector en regio is de eerste stap naar het opzetten van een solide inkoopstrategie.

• ISO 20400: De internationale norm voor duurzame inkoop, die organisaties richtlijnen biedt voor het integreren van duurzaamheid in hun huidige processen.
• VN Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG's): Een reeks van 17 mondiale doelen gericht op armoede, ongelijkheid, klimaatverandering en aantasting van het milieu. Inkoopteams gebruiken de SDG's als leidraad voor inkoopbeslissingen die betere maatschappelijke resultaten opleveren.
• Groene overheidsopdrachten (GPP) in de EU: Een vrijwillig kader dat overheidsinstanties aanmoedigt om goederen en diensten aan te schaffen die een verminderde milieu-impact hebben.
• Science-Based Targets Initiative (SBTi): Een raamwerk dat bedrijven helpt bij het vaststellen van emissiereductiedoelstellingen op basis van klimaatwetenschap, inclusief Scope 3-emissies die hun oorsprong vinden in de toeleveringsketen.

Veel organisaties maken tegelijkertijd gebruik van verschillende kaders om te voldoen aan wettelijke vereisten, de verwachtingen van belanghebbenden en interne duurzaamheidsdoelstellingen. 

Waarom duurzame inkoop belangrijk is

Duurzame inkoop levert toegevoegde waarde op voor uw hele bedrijf, van het bedrijfsresultaat tot de merkreputatie. Voor inkoopteams komt die waarde op vier belangrijke manieren tot uiting.

• Kostenbesparing:Door duurzaamheid te integreren in inkoopbeslissingen kan de kans op verstoringen in de toelevering worden verkleind en kunnen de kosten voor het vervangen van falende leveranciers worden beperkt. Het vanaf het begin meewegen van ESG-criteria bij de inkoop is goedkoper dan het opvangen van de gevolgen wanneer dit niet gebeurt.
• Risicobeperking: De wettelijke vereisten voor toeleveringsketens nemen snel toe, terwijl ook de geopolitieke en klimaatrisico's toenemen. Organisaties die inzicht hebben in de praktijken en risico's van hun leveranciers, zijn beter voorbereid om te reageren op nalevingsverzoeken en om snel te schakelen wanneer zich onverwachte verstoringen voordoen. 
• Omzetgroei: Extra omzet door nieuwe milieuvriendelijke producten en diensten, prijsopslagen of inkomsten uit recyclingprogramma's biedt steeds meer kansen naarmate de vraag van consumenten en investeerders naar duurzame producten toeneemt.
• Druk op het gebied van regelgeving en naleving: De Richtlijn inzake duurzaamheidsverslaglegging door ondernemingen (CSRD), de Britse wet inzake moderne slavernij en de Californische wet SB 253 leggen organisaties en hun leveranciers nieuwe zorgvuldigheidsverplichtingen op. Door nu duurzame inkooppraktijken te integreren, verminderen organisaties hun nalevingsrisico's en lopen ze vooruit op vereisten die nog van kracht moeten worden.

Duurzame inkoop in cijfers

De zakelijke argumenten voor duurzame inkoop zijn ruimschoots gedocumenteerd. Organisaties die ESG-criteria daadwerkelijk integreren in hun inkoopbeleid, melden meetbare verbeteringen op het gebied van kosten, risico’s en het vertrouwen van investeerders.

• Bedrijven noemen voorbereiding op regelgeving (69%) en risicobeperking (62%) als de belangrijkste voordelen van duurzame inkoop volgens de EcoVadis Barometer voor Duurzame Inkoop 2026.
• Het World Economic Forum stelt vast dat duurzame inkoop de inkoopkosten kan verlagen met 9-16%, dankzij efficiëntere bedrijfsvoering, minder afval en betere prestaties van leveranciers.
• De kritische blik van beleggers wordt steeds scherper. Uit recent onderzoek blijkt dat 64% van de beleggers duurzaamheid en ESG meeweegt in de beoordeling van de stabiliteit op lange termijn.
• Organisaties die de veerkracht van hun toeleveringsketen vergroten door middel van duurzame inkoop, zien een 3,6% hogere omzetgroei dan minder veerkrachtige concurrenten.

Hoe start je een programma voor duurzame inkoop?

Het opzetten van een duurzaam inkoopprogramma vereist een duidelijk proces en een consistente uitvoering binnen het hele leveranciersnetwerk. Voor meer informatie over strategieontwikkeling verwijzen wij u naar onze gids voor het opstellen van een duurzame inkoopstrategie.

 

1. Breng de huidige stand van zaken in uw toeleveringsketen in kaart. Zorg dat u inzicht heeft in uw huidige leveranciersbestand, uitgavencategorieën en waar ESG-risico's het meest geconcentreerd zijn, voordat u prioriteiten stelt.
2. Stel duurzaamheidscriteria vast. Bepaal welke ESG-factoren van wezenlijk belang zijn voor uw sector en bedrijfsactiviteiten, en welke het belangrijkst zijn voor belanghebbenden.
3. Integreer ESG-criteria in de leveranciersselectie en offerteaanvragen. Neem duurzaamheidseisen op in inkoopbeslissingen en stel vanaf het begin verwachtingen vast, in plaats van deze achteraf aan te passen.
4. Versterk de capaciteiten van leveranciers. Gebruik beoordelingen, audits en duurzaamheidsbeoordelingen om de prestaties van leveranciers te evalueren en vast te stellen waar betrokkenheid en verbetering nodig zijn. 
5. Monitoren, meten en rapporteren. Houd de prestaties van leveranciers in de loop van de tijd bij en rapporteer de voortgang ten opzichte van duurzaamheidsverplichtingen aan interne en externe belanghebbenden.
6. Betrek belanghebbenden bij het proces en houd hen op de hoogte van de voortgang. Zorg ervoor dat het management, leveranciers en partners gedurende het hele proces op één lijn zitten wat betreft doelen, verwachtingen en resultaten.

Organisaties die dit proces doordacht en strategisch doorlopen, boeken doorgaans snellere en beter meetbare resultaten op de gebieden die er het meest toe doen.

Voordelen van duurzame inkoop:

Bij de meeste zakelijke beslissingen moet er een afweging worden gemaakt. Duurzame inkoop levert doorgaans op meerdere fronten tegelijk resultaten en voordelen op.

Risico en naleving 

Duurzame inkoop beperkt de risico’s in de bedrijfsvoering van een onderneming door de nodige transparantie en verantwoordingsplicht te creëren om problemen bij leveranciers diep in de toeleveringsketen op te sporen en aan te pakken. Daarnaast maakt het naleving van milieu- en sociale wetgeving mogelijk, een factor die steeds belangrijker wordt naarmate de eisen op het gebied van due diligence zich over de belangrijkste markten uitbreiden.

Financieel en operationeel 

Duurzame inkoop helpt de kosten te beheersen door een bredere benadering van de levenscycluskosten te hanteren, waarbij inkoopbeslissingen niet langer alleen op de eenheidsprijs zijn gebaseerd, maar ook rekening houden met de totale waarde op de lange termijn. Het terugdringen van afval en het verbeteren van de efficiëntie van hulpbronnen in de gehele toeleveringsketen versterken deze besparingen nog verder.

Merk en belanghebbenden 

Duurzame inkoop versterkt de perceptie van het merk bij de consument door aan te tonen dat inkoopbeslissingen in overeenstemming zijn met de waarden die de organisatie uitdraagt. Die geloofwaardigheid strekt zich ook uit tot investeerders. Organisaties met sterke programma’s voor duurzame inkoop vergemakkelijken de toegang tot kapitaal en verhogen hun marktwaarde, nu ESG-prestaties een steeds belangrijkere factor worden bij investeringsbeslissingen.

Innovatie en markttoegang 

Duurzame inkoop creëert markten voor nieuwe producten en diensten door leveranciers te stimuleren om duurzamere oplossingen te ontwikkelen. Op termijn levert die focus op innovatie een concurrentievoordeel op de wereldmarkt, waar de verwachtingen op het gebied van duurzaamheid bij kopers en regelgevers steeds hoger worden.

 

Om toezeggingen op het gebied van duurzame inkoop om te zetten in concrete maatregelen bij leveranciers, zijn betrouwbare gegevens nodig. Het duurzaamheidsinformatieplatform helpt organisaties de ESG-prestaties van leveranciers te beoordelen en te monitoren in meer dan 200 uitgavencategorieën en 175 landen. Het levert onafhankelijk geverifieerde beoordelingen die inkoopteams kunnen gebruiken om risico's te identificeren, leveranciers te betrekken en vooruitgang aan te tonen aan toezichthouders en belanghebbenden.

 

Veelgestelde vragen 

V: Wat is het verschil tussen duurzame inkoop, ethische inkoop en groene inkoop?
A: Elke term beschrijft een ander aspect van verantwoord inkopen.

• Duurzame inkoop is de breedste vorm en omvat milieu-, sociale en bestuurscriteria in de gehele toeleveringsketen.
• Ethisch inkopen richt zich specifiek op eerlijke arbeidsomstandigheden en mensenrechten.
• Groene inkoop beperkt zich uitsluitend tot de milieu-impact, zoals uitstoot, verpakkingen en grondstoffenverbruik.

V: Wat is ISO 20400 en waarom is deze norm belangrijk voor duurzame inkoop?

A: ISO 20400 is de internationale norm voor duurzame inkoop. Deze norm biedt organisaties een erkend kader om duurzaamheid te integreren in inkoopprocessen, ongeacht de sector of de geografische locatie. Voor inkoopteams die een programma voor duurzame inkoop opzetten of formaliseren, biedt de norm een structuur voor het vaststellen van criteria, het betrekken van leveranciers en het aantonen van naleving.

V: Welke regelgeving schrijft duurzame inkoop voor?
A: Er zijn er verschillende. De EU-richtlijnen inzake duurzaamheidsverslaglegging door bedrijven (CSRD) en inzake due diligence op het gebied van duurzaamheid door bedrijven (CSDDD) verplichten bedrijven om duurzaamheidsrisico's in de toeleveringsketen te beoordelen en openbaar te maken. De Britse Modern Slavery Act schrijft transparantie voor met betrekking tot dwangarbeid. De Californische wet SB 253 vereist emissierapportage die zich uitstrekt tot in de toeleveringsketen. De vereisten variëren per rechtsgebied, bedrijfsgrootte en sector.

V: Hoe meten bedrijven hun prestaties op het gebied van duurzame inkoop?

A: Veelgebruikte indicatoren zijn onder meer het percentage van de uitgaven dat afkomstig is van leveranciers die op ESG-criteria zijn beoordeeld, de resultaten van leveranciersscorekaarten, het percentage voltooide corrigerende maatregelen en de voortgang ten opzichte van doelstellingen op het gebied van uitstoot of maatschappelijke impact. Onafhankelijk geverifieerde beoordelingen, zoals die van EcoVadis, bieden inkoopteams een gestandaardiseerd referentiekader om de prestaties van leveranciers in de loop van de tijd te volgen.